Celtyckie ślady… „Na Mazowszu jest to pierwsze odkrycie tego rodzaju!”

0

„W Polsce podobne założenia na cmentarzyskach spotykane są rzadko, kilka w grupie tynieckiej (zachodnia Małopolska), w której zaznaczyły się silne wpływy osadników celtyckich i 13 stanowisk kultury przeworskiej.”

Z Małgorzatą Cieślak-Kopyt, kierownikiem badań archeologicznych w Nowej Żelaznej rozmawia Robert Wit Wyrostkiewicz

- Odkryliście cmentarzysko przeworskie, jednak zdewastowane zdaje się m.in. przez prace orne. Co udało się zadokumentować?

– Początkowo wydawało się, że badana w tym sezonie część cmentarzyska jest w większej części zniszczona, zarówno przez bardzo głęboką orkę jak i działania „rabusiów grobowych”. W tej chwili można już powiedzieć, że część grobów ocalała. W tym sezonie natrafiliśmy na „popielnicową” partię cmentarzyska. W części pochówków zachowała się najczęściej przydenna część popielnicy, w innych urna została zgnieciona lub „rozerwana” przez orkę ale odkryliśmy trzy całe groby popielnicowe. Wśród nich zwraca uwagę przepiękna, bogato ornamentowana waza z trzema uchami.

nowa z 1 Archeolog Małgorzata Cieślak-Kopyt w Nowej Żelaznej

- Odkryty przez was grób rowkowy, identyfikowany jako celtycki, to sensacja na Mazowszu.

– Czworokątny obiekt rowkowy o wymiarach 6,2 x 6,7 m, był badany przez 2 sezony wykopaliskowe. W centralnej części przestrzeni ograniczonej szerokim rowem znajdowały się trzy groby: pochówek wyrabowany, zatem zapewne najbogatszy pod względem wyposażenia w zabytki metalowe, ubogi grób jamowy oraz podwójny grób popielnicowy zawierający szczątki trzech osób, w tym popielnicę z pochówkiem kobiety z dzieckiem. Pochówek ten, na podstawie wyposażenia datowano na przełom I i II w n.e. W Polsce podobne założenia na cmentarzyskach spotykane są rzadko, kilka w grupie tynieckiej (zachodnia Małopolska), w której zaznaczyły się silne wpływy osadników celtyckich i 13 stanowisk kultury przeworskiej. Na Mazowszu jest to pierwsze odkrycie tego rodzaju! Zwyczaj konstruowania obiektów rowkowych zrodził się na terenach kultury lateńskiej między dolnym a środkowym Renem skąd, wraz z plemionami celtyckimi rozprzestrzenił się na terenach Europy Zachodniej i dotarł do Europy Środkowej.

Obiekt rowkowyObiekt rowkowy

- Jakie tezy można postawić? Potomek Celtów żyjący wśród „Przeworczyków”?

– Oczywiście nie można mówić o osadniku z plemienia Celtów, bo to już inne czasy…Celtowie osiedlali się na ziemiach polskich znacznie wcześniej. Można natomiast mówić o spuściźnie Celtów, o przejmowaniu przez ludność kultury przeworskiej elementów kultury duchowej dawnych osadników celtyckich.

Nowa z 2Dokumentacja jednego z grobów

- Badacie cmentarzysko. Czy znane jest więc miejsce osady epoki żelaza, którą wiązalibyście z badanym przez Was miejscem pochówku?

– Tak, znamy osiedle kultury przeworskiej której mieszkańcy chowali swoich zmarłych na naszym cmentarzysku. Osada rozciąga sie na północ od nekropoli, w niedalekiej odległości, oddziela je wąski pas podmokłego terenu. Nie znamy jeszcze zasięgu cmentarzyska, ale można powiedzieć, że oba stanowiska sąsiadują ze sobą.

nowa z 0 Grot włóczni, a pod nim nóż (?) w grobie -zwyczaj związany z zabiegami magicznymi należącymi do obyczajów pogrzebowych 

- Wasze prace mają też aspekt wpisujący się w debatę o poszukiwaczach. Podczas wykopalisk poznaliście zdaje się ich dobrą i złą stronę…

– Tak, pierwsze wrażenie było dla mnie szokujące. Założyliśmy wykopy w miejscach, w których na powierzchni ornego pola widoczne były duże okrągłe zaciemnienia. Okazało się że nie były to stropy grobów, ale miejsca w których kopał „rabuś grobowy”. Zniszczył on kilka cennych obiektów, m. in. centralny grób w obiekcie rowkowym. W tym roku nawiązał ze mną kontakt na Facebooku Adrian Kłos, wiceprezes Mazowieckiego Stowarzyszenia Historycznego :”Exploratorzy.pl”. Byłam trochę nieufna, ale Adrian wysłał mi kilka informacji o działalności stowarzyszenia i… spotkaliśmy sie w |Nowej Żelaznej. Wrażenie bardzo pozytywne, przede wszystkim koledzy z MSHE wiedzieli, o co chodzi podczas badań,….że ważny jest kontekst znaleziska, a nie sam przedmiot. Pomogli nam przeszukiwać hałdy. Wiadomo, że na niszczonych stanowiskach wiele zabytków kryje humus, więc dość łatwo można je przegapić. Przeszukali także teren który zbadaliśmy w poprzednich sezonach. Wspólnie zaznaczyliśmy na planie miejsca zalegania zabytków metalowych w tegorocznym wykopie archeologicznym, co było bardzo ważne, albowiem okazało się, że większość żelaznych przedmiotów była bardzo skorodowana i podczas „grackowania” mogła ulec uszkodzeniu.

nowa z msheAdrian Kłos (MSHE), Małgorzata Cieślak-Kopyt (archeolog), Piotr Adamkiewicz (MSHE) w Nowej Żelaznej

Fot. https://www.facebook.com/wykopaliskanowazelazna

Share.

O autorze

Robert Wit Wyrostkiewicz

Redaktor Naczelny Portalu Informacyjnego Archeolog.pl, dziennikarz, były wiceprezes Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy, redaktor w miesięczniku "Historia Zakazana", współzałożyciel Komitetu Zachowania Reduty Ordona, prezes Mazowieckiego Stowarzyszenia Historycznego "Exploratorzy.pl", uczestnik wielu badań archeologicznych i poszukiwawczych realizowanych przez takie podmioty jak PMA, SNAP czy prywatne firmy archeologiczne.

Zostaw komentarz